Çap niyə pis çıxır? Print Preview (Ctrl+P) və ayarların xəritəsi
Satış şöbəsinin müdiri 300 sətirlik yarımillik hesabatı açır, Print düyməsinə basır və printerdən 21 vərəq çıxır. Birinci vərəqdə yalnız tarix, faktura nömrəsi, filial, region və menecer adları var. Məbləğlər 15-ci vərəqdən başlayır, həmin vərəqlərin çoxunda isə sütun başlıqları yoxdur — hansı rəqəmin nəyə aid olduğunu anlamaq mümkün deyil. Kağız da, vaxt da boşa gedir.
Bu, Excel-də ən çox rast gəlinən vəziyyətdir. Ekranda cədvəl səliqəli görünür, çünki Excel vərəqi sonsuzdur. Kağız isə məhduddur: A4 vərəqinə nə sığmırsa, Excel onu növbəti səhifəyə keçirir. Yaxşı xəbər budur ki, bu problemləri çapdan əvvəl görmək və bir-iki dəqiqəyə düzəltmək olar. Bu kurs məhz bunu öyrədir.
Kurs necə qurulub
Kurs 4 moduldan və 12 dərsdən ibarətdir. Hər dərs eyni ardıcıllıqla gedir:
- Məqsəd — dərsdən sonra nəyi bacaracağınız.
- Addımlar — lentdə hara basmaq lazım olduğu və ekranda nə görəcəyiniz, real Excel şəkilləri ilə.
- İndi özün et — praktika: başlanğıc faylını (məsələn, L01-baslangic.xlsx) yükləyir, addımları edir və öz nəticənizi nəticə faylı (L01-netice.xlsx) ilə müqayisə edirsiniz.
- Ümumi səhvlər — ən çox edilən səhvlər və onların həlli.
- Quiz — qısa test; topladığınız ballar sertifikata sayılır.
Bəzi dərslərdə əvvəlki dərsin nəticə faylı növbəti dərsin başlanğıc faylı olur, ona görə dərsləri ardıcıl keçməyiniz tövsiyə olunur. Sertifikat üçün bütün dərsləri bitirmək və quizlərdə orta nəticənin ən azı 60% olması lazımdır. Kursun sonunda yekun imtahan var: ümumi balın 60%-i dərs quizlərindən, 40%-i yekun imtahandan gəlir.
Ən çox rast gəlinən çap problemləri
İşəgötürənlərin ən çox şikayət etdiyi çap xətaları bunlardır və hər birinə kursda ayrıca dərs ayrılıb:
- səhv kağız ölçüsü və yöndəmsiz kənarlar — 2-ci dərs;
- müştəriyə daxili məlumatın çap olunması — 3-cü dərs;
- kəsilən sütunlar və xırda yazı — 4-cü və 6-cı dərslər;
- başlıqsız səhifələr — 5-ci dərs;
- boş əlavə səhifələr — 11-ci dərs.
Addım 1. Çapdan əvvəl Print Preview-a baxın
Print Preview (çapa ilkin baxış) kağızda nə çıxacağını göstərir. Onu açmaq üçün:
- Çap etmək istədiyiniz vərəqə keçin (bizim faylda Satışlar).
- File → Print seçin və ya
Ctrl+Pbasın.Ctrl+F2da eyni pəncərəni açır. - Sağdakı önizləmənin altında səhifə sayğacına baxın: 1 of 21 — hesabat 21 vərəqdir.
- Sayğacın yanındakı oxlarla səhifələri vərəqləyin. 1, 8 və 15-ci səhifələrə xüsusi diqqət edin.
- Hesabat çapa hazır deyilsə, heç nə çap etmədən sol yuxarıdakı geri oxu ilə cədvələ qayıdın.
Excel-də yoxlanıb: L01-baslangic.xlsx faylı A4, Portrait və No Scaling ayarları ilə 21 səhifə çıxır. Sütunlar belə bölünür: 1–7-ci səhifələrdə A–F sütunları (№ … Satış meneceri), 8–14-cü səhifələrdə G–K (Müştəri … Vahid qiymət), 15–21-ci səhifələrdə L–N (Endirim, Məbləğ, Ödəniş üsulu). Sütun başlıqları yalnız 1, 8 və 15-ci səhifələrdə var, səhifə nömrəsi isə heç yerdə yoxdur.
File → Print ayarlarının xəritəsi
Settings bölməsindəki hər sətir bir ayardır: üstünə basanda seçimlər siyahısı açılır. Aşağıdakı cədvəl bu kursun xəritəsidir — hər ayar nə edir və onu hansı dərsdə ətraflı öyrənəcəksiniz.
| Ayar (ekranda) | Nə edir | Dərs |
| Printer | Sənədin hansı printerə gedəcəyini seçir. Microsoft Print to PDF seçiləndə sənəd PDF fayl kimi saxlanır. | L10 |
| Print Active Sheets | Yalnız aktiv vərəqi çap edir. Buradan Print Entire Workbook, Print Selection və Ignore Print Area da seçilir. | L03, L09 |
| Pages: ... to ... | Yalnız göstərdiyiniz səhifələri çap edir, məsələn 1-dən 1-ə. | L01 |
| Print One Sided | Kağızın yalnız bir üzünə çap edir. | — |
| Collated | Bir neçə nüsxədə hər nüsxəni ayrıca dəst kimi çap edir: 1,2,3 1,2,3. | — |
| Portrait / Landscape Orientation | Səhifənin istiqaməti: şaquli və ya üfüqi. | L02 |
| A4 (21 cm x 29.7 cm) | Kağız ölçüsü. Azərbaycanda standart A4-dür. | L02 |
| Normal / Narrow / Wide Margins | Səhifənin kənar boşluqları. | L02 |
| No Scaling / Fit All Columns on One Page / Fit Sheet on One Page | Miqyas: cədvəli real ölçüdə saxlamaq və ya kiçildib səhifəyə sığdırmaq. | L04 |
| Page Setup (link) | Bütün ayarların olduğu dialoq: Page, Margins, Header/Footer və Sheet tabları. | L02, L05, L07, L08 |
Addım 2. Səhifə sərhədlərini Page Break Preview-da görün
Print Preview səhifələri bir-bir göstərir. Bütün bölgünü bir baxışda görmək üçün Page Break Preview (səhifə bölgüsünə baxış) görünüşündən istifadə edin:
- Cədvələ qayıdın. Status zolağının sağında, zoom-un yanında üç düymə var: Normal, Page Layout və Page Break Preview.
- Üçüncü düyməyə basın və ya lentdə View → Page Break Preview seçin.
- Mavi qırıq xətlərə baxın — bunlar Excel-in avtomatik qoyduğu səhifə sərhədləridir. Boz fonda Page 1, Page 8 kimi yazılar hər hissənin hansı səhifəyə düşdüyünü göstərir.
- İşinizi bitirəndə View → Normal ilə adi görünüşə qayıdın.
Niyə F sütununun sağında 2-ci yox, 8-ci səhifə başlayır? Çünki standart səhifə sırası Down, then over-dir (əvvəl aşağı, sonra yana). Excel əvvəlcə A–F sütunlarını yuxarıdan aşağı 7 səhifəyə çap edir, sonra G sütunundan yenidən başlayır. Nəticədə bir satışın məlumatları üç ayrı vərəqə səpələnir: faktura 1-ci, müştəri 8-ci, məbləğ isə 15-ci vərəqdə olur.
Ümumi səhvlər və həlli
| Səhv | Həlli |
| Cədvəli Ctrl+P ilə yoxlamadan birbaşa çapa göndərmək | Hər çapdan əvvəl Ctrl+P basın və önizləmənin altındakı '1 of ...' sayğacına baxın. |
| Yalnız 1-ci səhifəyə baxıb hamısının düzgün olduğunu düşünmək | Oxlarla səhifələri vərəqləyin; ən azı ortadakı və sonuncu səhifəyə baxın. |
| Ekranda səliqəli görünən cədvəlin kağızda da eyni çıxacağını düşünmək | Page Break Preview-da mavi xətlərə baxın: sütunların harada kəsildiyini görəcəksiniz. |
| Page Break Preview-da qalıb cədvəllə adi qaydada işləməyə davam etmək | İşi bitirəndə View → Normal və ya status zolağındakı Normal düyməsi ilə qayıdın. |
İndi özün et: hesabatı çapdan əvvəl yoxlayın
XLSXL01-baslangic.xlsxAlıştırma dosyası · 31 KBİndir- L01-baslangic.xlsx faylını yükləyin, açın və Satışlar vərəqinə keçin.
Ctrl+Pbasın və sağ aşağıdakı sayğacda cəmi səhifə sayını tapın.- Settings bölməsində kağız ölçüsünü, istiqaməti, kənarları və miqyası oxuyun.
- 1-ci səhifədə sonuncu tam görünən sütunu tapın.
- 2-ci səhifəyə keçin: sütun başlıqları (4-cü sətir) təkrarlanırmı? Səhifənin aşağısında səhifə nömrəsi varmı?
- Cədvələ qayıdın, View → Page Break Preview açın və Page 1, Page 8 yazılarını tapın. Sonra View → Normal ilə qayıdın.
- Yoxlama vərəqindəki 8 suala cavab yazın.
- Cavablarınızı L01-netice.xlsx faylının Yoxlama vərəqi ilə müqayisə edin.
Beklenen sonuç: Ctrl+P-də '1 of 21' görünür. Ayarlar: A4, Portrait Orientation, Normal Margins, No Scaling. 1-ci səhifədə sonuncu sütun F (Satış meneceri), 2-ci səhifədə başlıq sətri yoxdur, səhifə nömrəsi yoxdur. Səhifə sərhədləri Page Break Preview-da görünür. Qərar: hesabatı bu halda çap etmək olmaz.
Özünüzü yoxlayın: quiz
Müdir 300 sətirlik hesabatı birbaşa çapa göndərdi və 21 vərəq çıxdı. Bunu çapdan əvvəl görməyin ən sürətli yolu hansıdır?
L01-baslangic faylı 21 səhifə çap olunur. Məbləğ (AZN) sütunu hansı səhifələrə düşür?
File → Print-dəki ayarı onun gördüyü işlə uyğunlaşdırın.
Eşleştirin · Dokunun veya sürükleyin
Çapdan əvvəl yoxlamanın düzgün ardıcıllığını qurun.
Parçaları doğru sıraya dizin · Dokunun veya sürükleyin
Boşluğu doldurun.
Boşlukları doldurun · Dokunun veya sürükleyin
Page Break Preview görünüşündə Excel-in avtomatik qoyduğu səhifə sərhədləri mavi xətlə göstərilir.
Ctrl+P-də 2-ci səhifəyə keçdiniz və sütun başlıqlarını görmədiniz. Bu nə deməkdir?
Hesabatın sütunlarının hansı yerdən ayrı səhifələrə bölündüyünü bir baxışda görmək istəyirsiniz. Hara keçərsiniz?
Hesabatı 5 nüsxə çap edirsiniz və hər nüsxənin ayrıca dəst kimi (1,2,3 1,2,3) çıxmasını istəyirsiniz. Hansı ayar buna cavabdehdir?